Vệ sinh sau xây dựng không chỉ là quét bụi và lau lại sàn trước khi đưa công trình vào sử dụng.
Sau quá trình thi công, không gian có thể còn bụi xây dựng, mảnh vật liệu, vết bám trên sàn, kính, cửa và nhiều bề mặt hoàn thiện khác. Vì vậy, một đợt vệ sinh sau xây dựng thường cần đi theo từng khu vực, từng loại bề mặt và từng mức độ chất bẩn thay vì xử lý toàn bộ theo một cách giống nhau.
Về tổng thể, công việc thường gồm thu gom phần còn lại sau thi công, xử lý bụi, làm sạch sàn, kính, cửa, toilet, khu vực chung và kiểm tra lại trước khi bàn giao.
Phạm vi cụ thể sẽ phụ thuộc vào hiện trạng của từng công trình.
Vệ sinh sau xây dựng khác vệ sinh thông thường ở đâu?
Vệ sinh thông thường chủ yếu xử lý những chất bẩn phát sinh trong quá trình sử dụng như:
- bụi sinh hoạt;
- rác;
- dấu tay;
- chất bẩn trên sàn;
- các khu vực cần duy trì hằng ngày.
Sau xây dựng, loại chất bẩn thường phức tạp hơn.
Ngoài bụi thông thường còn có thể xuất hiện:
- bụi mịn từ quá trình thi công;
- mảnh vật liệu;
- keo;
- vết sơn;
- cặn xây dựng;
- dấu bám trên kính;
- bụi tại các góc, khe và mép.
Điểm khác biệt quan trọng là nhiều bề mặt lúc này vừa mới hoàn thiện. Nếu lựa chọn dụng cụ hoặc cách xử lý không phù hợp, việc cố làm sạch có thể ảnh hưởng đến chính bề mặt cần bàn giao.
Do đó, vệ sinh sau xây dựng không chỉ yêu cầu “làm sạch”, mà còn cần kiểm tra hiện trạng trước khi xử lý.
Vệ sinh sau xây dựng gồm những công việc chính nào?
1. Thu gom rác và vật liệu còn lại
Trước khi bắt đầu làm sạch chi tiết, cần xử lý những phần còn sót lại sau thi công trong phạm vi đã thống nhất.
Có thể gồm:
- bao bì;
- nilon;
- giấy;
- mảnh vật liệu nhỏ;
- rác phát sinh;
- các vật dụng không còn sử dụng.
Bước này giúp tạo mặt bằng để những công việc phía sau được thực hiện thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa rác vệ sinh và vật tư hoặc tài sản còn giá trị. Không nên tự ý loại bỏ những đồ vật chưa được xác nhận.
2. Xử lý bụi xây dựng
Bụi là một trong những vấn đề phổ biến nhất sau thi công.
Bụi có thể nằm trên:
- sàn;
- chân tường;
- cửa;
- khung;
- mặt trên bề mặt;
- nội thất đã lắp đặt;
- các vị trí ít quan sát.
Nếu lượng bụi còn nhiều, chỉ lau ẩm ngay từ đầu có thể khiến bụi kéo thành vệt hoặc xuất hiện trở lại sau khi bề mặt khô.
Vì vậy, tùy hiện trạng, cần thu hoặc hút bụi trước rồi mới chuyển sang các bước làm sạch tiếp theo.
Riêng vấn đề bụi mịn và tình trạng “lau xong vẫn thấy bụi”, có thể xem thêm bài Cách xử lý bụi mịn sau xây dựng để hiểu sâu hơn về nguyên nhân và cách kiểm soát.
3. Làm sạch sàn
Sàn thường chiếm phần lớn diện tích của một công trình nên cũng là hạng mục cần nhiều thời gian.
Trước khi xử lý cần xác định loại bề mặt, ví dụ:
- gạch;
- đá;
- sàn gỗ hoặc vật liệu giả gỗ;
- các bề mặt hoàn thiện khác.
Công việc có thể gồm:
- loại bỏ bụi;
- xử lý điểm bẩn;
- làm sạch mép và góc;
- lau sàn;
- chà sâu khi hiện trạng và loại bề mặt phù hợp.
Không nên mặc định rằng vệ sinh sau xây dựng lúc nào cũng phải dùng máy chà sàn.
Phương án cần dựa trên:
loại sàn + mức độ bẩn + tình trạng bề mặt + diện tích thực tế.
4. Vệ sinh kính và cửa
Sau thi công, kính và cửa có thể còn:
- bụi;
- dấu tay;
- vệt nước;
- keo;
- vật liệu bám;
- bụi ở khung và mép.
Đây là nhóm bề mặt cần cẩn trọng hơn việc lau kính trong quá trình sử dụng thông thường.
Trước khi xử lý các vết bám cứng, cần kiểm tra:
- tình trạng kính;
- loại vết;
- lớp phủ hoặc film nếu có;
- phương pháp và dụng cụ phù hợp.
Không phải vết nào cũng nên xử lý bằng cách cạo hoặc tăng lực tác động.
Nội dung này được tách riêng tại bài Vì sao kính dễ bị trầy khi vệ sinh sau xây dựng?
5. Làm sạch toilet
Toilet sau xây dựng thường cần kiểm tra tổng thể thay vì chỉ lau sàn.
Phạm vi có thể gồm:
- bồn cầu;
- lavabo;
- gương;
- vòi;
- sàn;
- tường hoặc vách trong phạm vi;
- cửa;
- khung;
- các điểm còn bụi hoặc cặn sau thi công.
Sau khi làm xong nên kiểm tra lại khi bề mặt đã khô, vì một số vệt hoặc cặn có thể dễ nhận thấy hơn ở thời điểm này.
6. Hành lang, cầu thang và khu vực chung
Ngoài phòng chính, cần kiểm tra các khu vực kết nối như:
- hành lang;
- cầu thang;
- tay vịn;
- lan can;
- sảnh;
- lối ra vào;
- ban công hoặc khu vực phụ nếu nằm trong phạm vi.
Đây là những nơi nhân sự và vật liệu thường xuyên di chuyển trong quá trình thi công nên có thể còn bụi ở các mép, góc và tuyến đi lại.
Sau khi các bề mặt lớn đã được xử lý, bước kiểm tra cuối nên chú ý thêm những vị trí khó nhìn thấy. Danh sách chi tiết được trình bày riêng trong bài Những vị trí thường bị bỏ sót khi vệ sinh sau xây dựng.
Vệ sinh thô và vệ sinh tinh khác nhau thế nào?
Trong thực tế, công việc sau xây dựng có thể được hiểu theo hai giai đoạn lớn.
Vệ sinh thô
Tập trung vào việc:
- thu gom rác;
- loại bỏ vật liệu còn lại;
- xử lý bụi và chất bẩn lớn;
- tạo mặt bằng cho công việc chi tiết.
Vệ sinh tinh
Đi sâu hơn vào:
- sàn;
- kính;
- cửa;
- thiết bị vệ sinh;
- các bề mặt hoàn thiện;
- góc, mép và chi tiết trước bàn giao.
Không phải công trình nào cũng có cách chia giống nhau. Điều quan trọng vẫn là xác định rõ phạm vi công việc, thay vì chỉ dựa vào tên gọi “thô” hay “tinh”.
Những bề mặt nào cần kiểm tra trước khi xử lý?
Một nguyên tắc quan trọng trong vệ sinh sau xây dựng là:
Không thấy bẩn là xử lý ngay bằng phương pháp mạnh hơn.
Những nhóm bề mặt nên được kiểm tra trước gồm:
Kính
Cần phân biệt bụi, keo, vật liệu bám và tình trạng bề mặt.
Đá
Một số bề mặt đá có thể nhạy với hóa chất hoặc lực tác động không phù hợp.
Sàn
Cần biết loại sàn trước khi quyết định lau, chà hoặc dùng thiết bị.
Kim loại và inox
Dụng cụ hoặc hóa chất không phù hợp có thể để lại vết trên bề mặt.
Bề mặt sơn hoặc phủ hoàn thiện
Không nên thử trực tiếp một phương pháp mạnh trên diện rộng nếu chưa xác định khả năng tương thích.
Khi chưa chắc chắn, kiểm tra một vùng nhỏ và đánh giá trước thường an toàn hơn việc xử lý toàn bộ ngay từ đầu.
Kiểm tra gì trước khi nghiệm thu?
Vệ sinh sau xây dựng không nên kết thúc ngay khi công việc làm sạch vừa xong.
Trước khi bàn giao, có thể kiểm tra theo 5 nhóm:
1. Bụi
Các bề mặt chính còn bụi rõ hay không?
2. Vệt sau khi khô
Sàn, kính hoặc bề mặt lau có còn vệt?
3. Góc và mép
Những vị trí chuyển tiếp có bị bỏ sót?
4. Kính và cửa
Còn dấu bẩn, bụi tại khung hoặc phần chưa hoàn thiện trong phạm vi không?
5. Sàn và tuyến bàn giao
Có điểm bẩn rõ hoặc khu vực cần xử lý lại không?
Nếu muốn kiểm tra kỹ hơn các điểm nhỏ, có thể dùng bài Những vị trí thường bị bỏ sót khi vệ sinh sau xây dựng như một danh sách rà soát bổ sung.
Khi nào nên thuê dịch vụ vệ sinh sau xây dựng?
Không phải công trình nào cũng bắt buộc phải thuê đơn vị vệ sinh.
Nếu diện tích nhỏ, lượng bụi ít và các bề mặt tương đối đơn giản, chủ công trình hoàn toàn có thể tự tổ chức vệ sinh.
Dịch vụ bên ngoài đáng cân nhắc hơn khi:
- diện tích lớn;
- lượng bụi và chất bẩn nhiều;
- có nhiều loại bề mặt;
- cần thiết bị hỗ trợ;
- thời gian bàn giao hạn chế;
- nội bộ không đủ người để xử lý;
- có các khu vực cần thao tác cẩn trọng.
Điểm quan trọng trước khi báo giá không phải chỉ là số mét vuông, mà còn là:
hiện trạng – bề mặt – hạng mục – điều kiện triển khai – phạm vi nghiệm thu.
Nếu công trình còn nhiều bụi, vật liệu bám hoặc có nhiều loại bề mặt khác nhau, nên khảo sát hiện trạng trước để xác định phạm vi và phương án vệ sinh phù hợp.
